Eén ding is zeker in het leven; we overleven het niet!

‘You only die once’ was de titel van de bijzondere lezing van Lammert Kamphuis op 29 januari in het Crematorium Tilburg. Het was de eerste lezing in de reeks van 3 dit jaar die dit crematorium houdt in samenwerking met het Netwerk Palliatieve Zorg Midden-Brabant.

Er zitten circa 50 geïnteresseerden in de zaal. De motivatie voor de aanwezigheid is heel verschillend, van persoonlijke nieuwsgierigheid tot professionele interesse. Na een korte introductie van Lammert Kamphuis over de inhoud van de avond, krijgen de aanwezigen meteen de eerste opdracht: bespreek het antwoord op de vraag ‘Waarom ben je hier?’ met iemand die naast je zit en die je niet kent. Meteen komen de gesprekken op gang en is het een gezellig geroezemoes. Daarna krijgt een aantal mensen uit het publiek de vraag om hun antwoord hardop uit te spreken en toe te lichten.

Anti-age cultuur

Voor de volgende opdracht moeten de aanwezigen kiezen uit tegeltjeswijsheden ‘Carpe Diem’ (pluk de dag) of ‘Memento Mori’ (gedenk te sterven): welke hang je thuis op en waarom?  Een groot deel kiest voor Carpe Diem, of de modernere versie daarvan: (YOLO) You Only Live Once. Er is ook een aantal mensen dat kiest voor Memento Mori of You Only Die Once. Lammert Kamphuis vertelt: “We leven in een cultuur waarin we weinig uitgedaagd worden om stil te staan bij onze sterfelijkheid. Dit heeft wellicht ook te maken met onze anti-age houding. We willen wel oud worden, maar niemand wil oud zijn” Dit onderwerp leverde ook weer mooie discussies en persoonlijke verhalen op.

Taboe?

De opdracht daarna is het delen van persoonlijke ervaringen met betrekking tot de bespreekbaarheid van de dood. Hoort dood bij de dagelijkse gang van zaken in het leven of heerst er een taboe op om sterfelijkheid te bespreken? Al snel blijkt dat iedereen, ongeacht hun standpunt, ervaring heeft met de botsing van die twee standpunten. Dat zorgt weer voor verbinding onderling. Kamphuis: “Volgens veel filosofen kunnen we die wetenschap ook gebruiken om zoveel mogelijk uit het leven te halen. Door je bewust te zijn van de eindigheid zou je juist gelukkiger kunnen worden. En weet: eén ding is zeker in het leven; we overleven het niet!”

Je eerste of je laatste dag

De laatste opdracht is dan ook een keuze te maken: leef een week alsof elke dag je laatste dag is, of leef alsof elke dag je eerste is. Nadat de aanwezigen deze keuzemogelijkheid hebben besproken, blijkt de linkerhelft van de zaal te kiezen om hun week te leven alsof elke dag je laatste is en de rechterhelft kiest voor je eerste dag. Degene die kiezen voor de laatste dag onderbouwen dit vooral door bewustere keuzes te willen maken, hun kennis en ervaringen te willen gebruiken en weloverwogen beslissingen te maken. Aan de andere kant is het onbevangen zijn, openstaan voor dingen en juist niet gehinderd worden door je ervaringen en je kennis redenen te zijn voor de eerste dag.

Tips voor thuis

Het publiek gaat naar huis met een lijst van de volgende must-haves:

  • Top Five Regrets of the Dying van Bronnie Ware (Als ik het leven over mocht doen). Dit is een boek geschreven door een Australische verpleegkundige in de palliatieve zorg met de top 5 dingen waarvan stervende mensen spijt hebben.
  • Een jaar leven alsof het je laatste is van Stephen Levine. Hij beschrijft hierin hoe het directe contact met het eigen sterven onze kijk op de wereld verandert, en hoe het ons dwingt prioriteiten op nieuw te overwegen.
  • De app We Croak. Die herinnert je er een aantal keer per dag aan dat het leven een keer ophoudt en geeft elke keer een nieuwe quote.
  • En natuurlijk het eigen boek van Lammert Kamphuis: Filosofie voor een weergaloos leven.